Λογική και συναίσθημα συχνά φέρεται να είναι αντίθετα. Ότι δηλαδή όταν ένας άνθρωπος είναι συναισθηματικός (δρα με το συναίσθημα), παύει να είναι λογικός (να χρησιμοποιεί το έλλογο) και ουσιαστικά παρασύρεται από το θυμικό του. Αντιστοίχως, ο άνθρωπος δρα βάσει της λογικής, είναι ένα ον, το οποίο δεν αισθάνεται, αλλά ζυγίζει καθετί με βάση το αξιακό σύστημα της κοινωνίας του.
Προφανώς, από την πρώτη παράγραφο, κάτι τέτοιο απορρίπτεται εύκολα, όμως καλύτερα θα ήταν να καθαρίσουμε τι εστί λογική.
Λογική λοιπόν. Ορθολογισμός, εμπειρισμός ως αντίδραση. Άλλος θα μιλούσε για λογικό/παράλογο ως αντιθετικά ζεύγη. Γενικά, θα έπρεπε να το ορίσουμε όμως προσωπικά δε βρίσκω κάποιον ικανοποιητικό ορισμό. Η λογική πρώτα απ'όλα είναι κατάσταση. Είναι η κατάσταση που υπεισέρχεται ο άνθρωπος όταν συσχετίζει δεδομένα, και με βάση έναν πυλώνα σκέψης, καταλήγει με επαγωγικό ή παραγωγικό τρόπο σε ένα συμπέρασμα. Αν κάποιο από τα δεδομένα είναι ψευδές ή στοχεύει κάπου αλλού, πάντως πέρα από την αλήθεια, τότε η λογική δεν έχει θέση εκεί.
Ως αντίθετες έννοιες στη λογική ορθώθηκαν έννοιες όπως η εμπειρία. Καθαρά φιλοσοφική προσέγγιση και διαμάχη ορθολογιστών-εμπειριστών κάτι όμως που δεν απασχολεί την παρούσα ανάρτηση. Αν το δούμε χριστιανικά ή θεοκρατικά η λογική είναι αντίρροπη της πίστης. Κάτι που φαίνεται να είναι κάπως αυθαίρετο, αφού η πίστη από μόνη της χρησιμοποίησε -με τα όποια αποτελέσματα- τη λογική ως όπλο της. Στην πιο σύγχρονη εποχή επικράτησε πως το παράλογο είναι κάτι που πάει κόντρα στη λογική. Και τέλος, το συναίσθημα, το οποίο παραπάνω αναιρέθηκε εκ προοιμίου ως κάτι που αντιβαίνει στην έννοια της λογικής.
Δεν έγινε εκτενής αναφορά στο Παράλογο. Η έννοια αυτή θα έπρεπε να αποτελεί όψη της λογικής και όχι αντίπαλο δέος. Γλωσσικά θα μπορούσε να εξηγηθεί, όμως κάτι τέτοιο παρόλο που αποτελεί απόδειξη, θα έδινε το πάτημα σε κάποιον να πει πως το παιχνίδι της μορφολογικής εξέτασης είναι κάτι πεζό. Είναι κι αυτή μια στάσις. Νιώθεται. Σε κάθε περίπτωση όμως θα έπρεπε να προσπαθήσουμε να τον εντάξουμε στο πλαίσιο σκέψης πως, το αριστερά-δεξιά, πάνω-κάτω, ενώ είναι αντίθετα, δεν είναι αξιολογικά ανώτερα ή κατώτερα. Είναι απλά διαφορετικές όψεις. Ως πραγματικό αντίθετο του 'δεξιά' για παράδειγμα, θα πρέπει να λογαριάσουμε το 'ευθεία'. Επομένως, και στην περίπτωση του λογικού με το παράλογο, σίγουρα θα πρέπει να μιλούμε για κάτι που χαρακτηρίζει μια κατάσταση, από διαφορετικές οπτικές. Κι όχι από αντίθετες. Το μόνο αντίθετο της λογικής ή μάλλον, της έννοιας του λογικού, είναι η έννοια του άλογου.
Το συναίσθημα είναι κάτι το οποίο κολυμπά σε απέραντες θάλασσες ερμηνειών. Ψυχαναλυτικές θεωρίες, η εμπειρία του ανθρώπου αλλά και η πανανθρώπινη ανεξήγητη φύση είναι βασικοί πυλώνες εξήγησης του τι είναι συναίσθημα. Πάντως σίγουρα όχι κάτι που θα πάει κόντρα στη λογική. Ίσως την παραγκωνίσει λίγο, όμως θα λειτουργήσει ως ζώνη ασφαλείας το έλλογο, ακόμα κι αν το θυμικό προκαλέσει τη σύγκρουση.
ΥΓ. Η Πόλις εάλω
Προφανώς, από την πρώτη παράγραφο, κάτι τέτοιο απορρίπτεται εύκολα, όμως καλύτερα θα ήταν να καθαρίσουμε τι εστί λογική.
Λογική λοιπόν. Ορθολογισμός, εμπειρισμός ως αντίδραση. Άλλος θα μιλούσε για λογικό/παράλογο ως αντιθετικά ζεύγη. Γενικά, θα έπρεπε να το ορίσουμε όμως προσωπικά δε βρίσκω κάποιον ικανοποιητικό ορισμό. Η λογική πρώτα απ'όλα είναι κατάσταση. Είναι η κατάσταση που υπεισέρχεται ο άνθρωπος όταν συσχετίζει δεδομένα, και με βάση έναν πυλώνα σκέψης, καταλήγει με επαγωγικό ή παραγωγικό τρόπο σε ένα συμπέρασμα. Αν κάποιο από τα δεδομένα είναι ψευδές ή στοχεύει κάπου αλλού, πάντως πέρα από την αλήθεια, τότε η λογική δεν έχει θέση εκεί.
Ως αντίθετες έννοιες στη λογική ορθώθηκαν έννοιες όπως η εμπειρία. Καθαρά φιλοσοφική προσέγγιση και διαμάχη ορθολογιστών-εμπειριστών κάτι όμως που δεν απασχολεί την παρούσα ανάρτηση. Αν το δούμε χριστιανικά ή θεοκρατικά η λογική είναι αντίρροπη της πίστης. Κάτι που φαίνεται να είναι κάπως αυθαίρετο, αφού η πίστη από μόνη της χρησιμοποίησε -με τα όποια αποτελέσματα- τη λογική ως όπλο της. Στην πιο σύγχρονη εποχή επικράτησε πως το παράλογο είναι κάτι που πάει κόντρα στη λογική. Και τέλος, το συναίσθημα, το οποίο παραπάνω αναιρέθηκε εκ προοιμίου ως κάτι που αντιβαίνει στην έννοια της λογικής.
Δεν έγινε εκτενής αναφορά στο Παράλογο. Η έννοια αυτή θα έπρεπε να αποτελεί όψη της λογικής και όχι αντίπαλο δέος. Γλωσσικά θα μπορούσε να εξηγηθεί, όμως κάτι τέτοιο παρόλο που αποτελεί απόδειξη, θα έδινε το πάτημα σε κάποιον να πει πως το παιχνίδι της μορφολογικής εξέτασης είναι κάτι πεζό. Είναι κι αυτή μια στάσις. Νιώθεται. Σε κάθε περίπτωση όμως θα έπρεπε να προσπαθήσουμε να τον εντάξουμε στο πλαίσιο σκέψης πως, το αριστερά-δεξιά, πάνω-κάτω, ενώ είναι αντίθετα, δεν είναι αξιολογικά ανώτερα ή κατώτερα. Είναι απλά διαφορετικές όψεις. Ως πραγματικό αντίθετο του 'δεξιά' για παράδειγμα, θα πρέπει να λογαριάσουμε το 'ευθεία'. Επομένως, και στην περίπτωση του λογικού με το παράλογο, σίγουρα θα πρέπει να μιλούμε για κάτι που χαρακτηρίζει μια κατάσταση, από διαφορετικές οπτικές. Κι όχι από αντίθετες. Το μόνο αντίθετο της λογικής ή μάλλον, της έννοιας του λογικού, είναι η έννοια του άλογου.
Το συναίσθημα είναι κάτι το οποίο κολυμπά σε απέραντες θάλασσες ερμηνειών. Ψυχαναλυτικές θεωρίες, η εμπειρία του ανθρώπου αλλά και η πανανθρώπινη ανεξήγητη φύση είναι βασικοί πυλώνες εξήγησης του τι είναι συναίσθημα. Πάντως σίγουρα όχι κάτι που θα πάει κόντρα στη λογική. Ίσως την παραγκωνίσει λίγο, όμως θα λειτουργήσει ως ζώνη ασφαλείας το έλλογο, ακόμα κι αν το θυμικό προκαλέσει τη σύγκρουση.
ΥΓ. Η Πόλις εάλω
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου