Η αμφιβολία είναι μια από τις χειρότερες καταστάσεις που μπορεί να βρεθεί ο ανθρώπινος νους. Αυτή η αμφιταλάντευση οδηγεί σε σύγχυση που πολλές φορές, ίσως να καταλήξει σε σημαντικά επιζήμια αποτελέσματα. Πρόκειται για καθημερινό φαινόμενο, που λαμβάνει χώρα κυρίως στον αστικό τρόπο ζωής. Φυσικά από ένα σημείο και μετά γίνεται βίωμα τόσο βαθιά ριζωμένο, που δεν προκαλεί έκπληξη στο υποκείμενο. Περισσότερο θα μπορούσαμε να πούμε πως επηρεάζει ένα νου, όταν η αμφιβολία έχει να κάνει με κάποιον Σημαντικό Άλλο.
Συνήθως, όταν μιλάμε για αμφιβολία, πρόκειται για την αδυναμία να επιλέξουμε μία συγκεκριμένη γραμμή κριτικής σκέψης, διότι υπάρχει τουλάχιστον άλλη μία η οποία μας φαίνεται είτε εξίσου σωστή, είτε εξίσου πιθανή να ισχύει. Ένα διευρυμένο δίλημμα δηλαδή, της κριτικής σκέψης. Βασική προϋπόθεση για τη δημιουργία αμφιβολίας, είναι η γνώση. Άπαξ και υπάρχει γνώση πάνω σε ένα αντικείμενο, υπάρχει τουλάχιστον μια παγιωμένη αλήθεια πάνω σε αυτό. Η πολυπλοκότητα της ίδιας της γνώσης (που αποτελεί προβληματική έννοια), αλλά και η εξέλιξη (που έχουμε συμφωνήσει να εννοούμε την πρόοδο και μόνον), μας υποχρεώνει κάποια στιγμή να κατασκευάσουμε στο νου μας, ή να τροφοδοτούμαστε από το περιβάλλον μας, νέες σκέψεις. Οι νέες αυτές σκέψεις, συνήθως είναι αντίρροπες με την ήδη παγιωμένη γνώση, και έτσι παράγεται η αμφιβολία.
Το παραπάνω απλοποιημένο σχήμα, σαφώς έχει πολλαπλές παραλλαγές, ειδικά όταν πάρουμε αυτή την τυποποιημένη μορφή ΓΝΩΣΗ≠ΝΕΑ ΓΝΩΣΗν, τότε ΓΝΩΣΗ+ΝΕΑ ΓΝΩΣΗ1+ΝΕΑ ΓΝΩΣΗ2+...=ΑΜΦΙΒΟΛΙΑ, και την εφαρμόσουμε μέσα στη ζωή. Αυτό προκύπτει από το γεγονός πως μερικές φορές, τα νέα ερεθίσματα που λαμβάνουμε αφότου έχουμε αποκτήσει μια αρχική γνώση, δεν είναι απαραίτητα αντίθετα με την πρώτη, αλλά τροποποιημένες μορφές της ή εκδοχές της. Εφόσον το συνειδητοποιήσουμε αυτό, μπορούμε να μπούμε ευκολότερα στο κλίμα της αμφιβολίας που καλλιεργείται απέναντι σε έναν Σημαντικό Άλλο.
Το αρχικό άτομο που έχει καλλιεργήσει μέσα του την αμφιβολία για ένα γεγονός ακολουθεί μια σειρά από διαδικασίες που πραγματοποιούνται συνειδητά αλλά και σε μεγάλο βαθμό ασυνείδητα. Κατακτώντας μια πρώτη γνώση, την τοποθετεί στη μνήμη του, ώσπου μια νέα γνώση (αντίρροπη ή όχι), θα την ανασύρει και θα ξεκινήσει ένα γαϊτανάκι ακροβασίας πάνω σε ένα τεντωμένο σχοινί. Επιχειρήματα στηρίζουν και τις δύο (ή περισσότερες) πλευρές. Έτσι δημιουργούνται συστήματα αληθών και ψευδών γνώσεων. Η κάθε εκδοχή, κινητοποιεί το άτομο να πλάσει μια νέα πραγματικότητα με τις συνέπειες και τα απότοκα της αλήθειας. Δεδομένης της αστείρευτης φαντασίας, πολλές φορές, άπαξ και ολοκληρωθούν όλες οι εκδοχές μέσα στον εγκέφαλο, επέρχεται μια τεράστια σύγχυση.
Μετά τη σύγχυση, υπάρχουν τέσσερα σύντομα στάδια στα οποία και έρχεται η λύση της αμφιβολίας. Ασφαλώς η αμφιβολία μπορεί να έχει λάβει τόπο για έτη πολλά, η λύση της όμως είναι σχεδόν ακαριαία. Το πρώτο στάδιο είναι η γέννηση της ελπίδας. Η ελπίδα πεθαίνει γρήγορα, κι ας επικράτησε η άποψη πως "πεθαίνει τελευταία". Το άτομο ελπίζει πως η λύση θα έρθει, και προκρίνει μια πλευρά (συνήθως αυτή που το βολεύει) περιμένοντας να δικαιωθεί. Σύντομα όμως περνά στο δεύτερο στάδιο που είναι το στάδιο της Πρώτης σκέψης. Όταν η αμφιταλάντευση γίνει έντονη, σπασμωδικά ο εγκέφαλος προκρίνει μια λύση, που συνήθως (κατά τα λεγόμενα πολλών) είναι και σωστή. Το στάδιο αυτό είναι ανακουφιστικό και βολικό, όμως προκύπτει μια νέα αμφιβολία μέσα στην ήδη υπάρχουσα και αμφισβητούνται οι όροι αληθείας της Πρώτης σκέψης. Αυτό ήταν το τρίτο στάδιο. Η εσωτερική πάλη είναι έντονη. Ανάλογα με τις επιλογές του ατόμου στο σημείο αυτό -επιλογές που προκύπτουν ως συνισταμένη πολλών συνιστωσών- προκύπτει και το τέταρτο στάδιο. Το στάδιο αυτό καθορίζεται από την ορθότητα της επιλογής του ατόμου στο δίπολο που το ταλάνισε, από το περιβάλλον μέσα στο οποίο έκανε την επιλογή του και προφανώς από τις συνέπειες που προκύπτουν από την επιλογή αυτή. Επομένως θα μπορούσαμε να μιλήσουμε για το στάδιο της Λύσης της αμφιβολίας με θριαμβευτικό ή τραγικό τέλος.
Ίσως στο σημείο αυτό πρέπει παρενθετικά να διευκρινιστεί πως, άπαξ και έχει καλλιεργηθεί η αμφιβολία μέσα στη συνείδηση του υποκειμένου, ακόμα κι αν δεν είναι αληθής η υπόθεση, η φαντασία θα το παράξει ως εικόνα ή αλλιώτικα, ως μια προβολή της πραγματικότητας. Υποσυνείδητα λοιπόν, κατ εμέ, η προβολή αυτή καταγράφεται, και ακόμα κι αν διαψευστεί ως μη γενόμενη, ο εγκέφαλος να μην μπορέσει να τη διώξει ποτέ.
Όλα τα παραπάνω αποτελούν προσωπικές σκέψεις του γράφοντος και συστηματοποίηση μιας πραγματικότητας που αφορά τον υποφαινόμενο ως φυσική ύπαρξη. Δεν αποτελούν δόγμα κάποιας επιστήμης, αν και θα μπορούσαν να αποτελέσουν τις προϋποθέσεις για κάποια περαιτέρω ανάλυση. Σε περίπτωση επαλήθευσης, τότε μπορούμε να μιλάμε για ένα επιστημονικό κείμενο ή ένα ερευνητικό δοκίμιο. Ειδάλλως, πρόκειται για άλλη μια απόπειρα προσέγγισης της πολυπλοκότητας του homo sapiens και των παιχνιδιών του μυαλού του.
ΥΓ. Υπάρχουν πιθανότητες.
Συνήθως, όταν μιλάμε για αμφιβολία, πρόκειται για την αδυναμία να επιλέξουμε μία συγκεκριμένη γραμμή κριτικής σκέψης, διότι υπάρχει τουλάχιστον άλλη μία η οποία μας φαίνεται είτε εξίσου σωστή, είτε εξίσου πιθανή να ισχύει. Ένα διευρυμένο δίλημμα δηλαδή, της κριτικής σκέψης. Βασική προϋπόθεση για τη δημιουργία αμφιβολίας, είναι η γνώση. Άπαξ και υπάρχει γνώση πάνω σε ένα αντικείμενο, υπάρχει τουλάχιστον μια παγιωμένη αλήθεια πάνω σε αυτό. Η πολυπλοκότητα της ίδιας της γνώσης (που αποτελεί προβληματική έννοια), αλλά και η εξέλιξη (που έχουμε συμφωνήσει να εννοούμε την πρόοδο και μόνον), μας υποχρεώνει κάποια στιγμή να κατασκευάσουμε στο νου μας, ή να τροφοδοτούμαστε από το περιβάλλον μας, νέες σκέψεις. Οι νέες αυτές σκέψεις, συνήθως είναι αντίρροπες με την ήδη παγιωμένη γνώση, και έτσι παράγεται η αμφιβολία.
Το παραπάνω απλοποιημένο σχήμα, σαφώς έχει πολλαπλές παραλλαγές, ειδικά όταν πάρουμε αυτή την τυποποιημένη μορφή ΓΝΩΣΗ≠ΝΕΑ ΓΝΩΣΗν, τότε ΓΝΩΣΗ+ΝΕΑ ΓΝΩΣΗ1+ΝΕΑ ΓΝΩΣΗ2+...=ΑΜΦΙΒΟΛΙΑ, και την εφαρμόσουμε μέσα στη ζωή. Αυτό προκύπτει από το γεγονός πως μερικές φορές, τα νέα ερεθίσματα που λαμβάνουμε αφότου έχουμε αποκτήσει μια αρχική γνώση, δεν είναι απαραίτητα αντίθετα με την πρώτη, αλλά τροποποιημένες μορφές της ή εκδοχές της. Εφόσον το συνειδητοποιήσουμε αυτό, μπορούμε να μπούμε ευκολότερα στο κλίμα της αμφιβολίας που καλλιεργείται απέναντι σε έναν Σημαντικό Άλλο.
Το αρχικό άτομο που έχει καλλιεργήσει μέσα του την αμφιβολία για ένα γεγονός ακολουθεί μια σειρά από διαδικασίες που πραγματοποιούνται συνειδητά αλλά και σε μεγάλο βαθμό ασυνείδητα. Κατακτώντας μια πρώτη γνώση, την τοποθετεί στη μνήμη του, ώσπου μια νέα γνώση (αντίρροπη ή όχι), θα την ανασύρει και θα ξεκινήσει ένα γαϊτανάκι ακροβασίας πάνω σε ένα τεντωμένο σχοινί. Επιχειρήματα στηρίζουν και τις δύο (ή περισσότερες) πλευρές. Έτσι δημιουργούνται συστήματα αληθών και ψευδών γνώσεων. Η κάθε εκδοχή, κινητοποιεί το άτομο να πλάσει μια νέα πραγματικότητα με τις συνέπειες και τα απότοκα της αλήθειας. Δεδομένης της αστείρευτης φαντασίας, πολλές φορές, άπαξ και ολοκληρωθούν όλες οι εκδοχές μέσα στον εγκέφαλο, επέρχεται μια τεράστια σύγχυση.
Μετά τη σύγχυση, υπάρχουν τέσσερα σύντομα στάδια στα οποία και έρχεται η λύση της αμφιβολίας. Ασφαλώς η αμφιβολία μπορεί να έχει λάβει τόπο για έτη πολλά, η λύση της όμως είναι σχεδόν ακαριαία. Το πρώτο στάδιο είναι η γέννηση της ελπίδας. Η ελπίδα πεθαίνει γρήγορα, κι ας επικράτησε η άποψη πως "πεθαίνει τελευταία". Το άτομο ελπίζει πως η λύση θα έρθει, και προκρίνει μια πλευρά (συνήθως αυτή που το βολεύει) περιμένοντας να δικαιωθεί. Σύντομα όμως περνά στο δεύτερο στάδιο που είναι το στάδιο της Πρώτης σκέψης. Όταν η αμφιταλάντευση γίνει έντονη, σπασμωδικά ο εγκέφαλος προκρίνει μια λύση, που συνήθως (κατά τα λεγόμενα πολλών) είναι και σωστή. Το στάδιο αυτό είναι ανακουφιστικό και βολικό, όμως προκύπτει μια νέα αμφιβολία μέσα στην ήδη υπάρχουσα και αμφισβητούνται οι όροι αληθείας της Πρώτης σκέψης. Αυτό ήταν το τρίτο στάδιο. Η εσωτερική πάλη είναι έντονη. Ανάλογα με τις επιλογές του ατόμου στο σημείο αυτό -επιλογές που προκύπτουν ως συνισταμένη πολλών συνιστωσών- προκύπτει και το τέταρτο στάδιο. Το στάδιο αυτό καθορίζεται από την ορθότητα της επιλογής του ατόμου στο δίπολο που το ταλάνισε, από το περιβάλλον μέσα στο οποίο έκανε την επιλογή του και προφανώς από τις συνέπειες που προκύπτουν από την επιλογή αυτή. Επομένως θα μπορούσαμε να μιλήσουμε για το στάδιο της Λύσης της αμφιβολίας με θριαμβευτικό ή τραγικό τέλος.
Ίσως στο σημείο αυτό πρέπει παρενθετικά να διευκρινιστεί πως, άπαξ και έχει καλλιεργηθεί η αμφιβολία μέσα στη συνείδηση του υποκειμένου, ακόμα κι αν δεν είναι αληθής η υπόθεση, η φαντασία θα το παράξει ως εικόνα ή αλλιώτικα, ως μια προβολή της πραγματικότητας. Υποσυνείδητα λοιπόν, κατ εμέ, η προβολή αυτή καταγράφεται, και ακόμα κι αν διαψευστεί ως μη γενόμενη, ο εγκέφαλος να μην μπορέσει να τη διώξει ποτέ.
Όλα τα παραπάνω αποτελούν προσωπικές σκέψεις του γράφοντος και συστηματοποίηση μιας πραγματικότητας που αφορά τον υποφαινόμενο ως φυσική ύπαρξη. Δεν αποτελούν δόγμα κάποιας επιστήμης, αν και θα μπορούσαν να αποτελέσουν τις προϋποθέσεις για κάποια περαιτέρω ανάλυση. Σε περίπτωση επαλήθευσης, τότε μπορούμε να μιλάμε για ένα επιστημονικό κείμενο ή ένα ερευνητικό δοκίμιο. Ειδάλλως, πρόκειται για άλλη μια απόπειρα προσέγγισης της πολυπλοκότητας του homo sapiens και των παιχνιδιών του μυαλού του.
ΥΓ. Υπάρχουν πιθανότητες.