Συνεχίζεται η ανάγνωση του αριστουργήματος του Αλμπέρ Καμί. Τα συμπεράσματα συνεχίζουν να είναι εντυπωσιακά και η προσέγγιση-εμβάθυνση στο θέμα, αρχίζει να γίνεται όλο και πιο περίπλοκη, συνάμα όμως και πιο ξεκάθαρη. Ο Καμί είναι ένας μέγας διανοητής, που καταφέρνει μέσα σε ένα κλίμα άρνησης, να βρει την αλήθεια της κατάφασης και του καθολικού.
H φιλοσοφική αυτοκτονία
-Το συναίσθημα του παραλόγου είναι αιώνιο, πέρα από το παράλογο το ίδιο. Όλα (έργα και πνεύματα) παρά τις αντιθέσεις που μοιραία διαμορφώνουν τελειώνουν πάντα πανομοιότυπα.
-Το παράλογο κατά τον Καμί είναι το αποτέλεσμα που προκύπτει, όταν χαρακτηρίσεις τον έναν όρο μιας δυσανάλογης σύγκρισης. Ουσιαστικά εστιάζει στη διάσταση, ως το βασικό χαρακτηριστικό του παραλόγου. Κατά την ταπεινή μου γνώμη, όπως αναφέρθηκε και παλιότερα σε ανάρτηση στο Λεμόνι, το παράλογο είναι το αποτέλεσμα που προκύπτει όταν προσπαθείς να χαρακτηρίσεις ως οργανικό μέρος της καθημερινότητας, την χιουμοριστική όψη της. Το παράλογο είναι μια όψη της πλάσης.
-Η μόνη βεβαιότητα, είναι όπως υπογραμμίζεται, πως ο κόσμος και ο άνθρωπος, όταν έρχονται σε τριβή, γεννούν το παράλογο. Το παράλογο που είναι η μόνη αλήθεια άξια υπεράσπισης. Άμεσο απότοκο της αλήθειας αυτής είναι η αυτοκτονία.
-Ο υπερασπιστής της αλήθειας του παραλόγου είναι υποχρεωμένος να δεχτεί το παράλογο, μέσα στην ίδια του τη ζωή. Ή να προσπαθεί να ξεφύγει από αυτό. Οι συνέπειες όμως είναι προφανώς αναπόφευκτες. Για να ζήσεις με το παράλογο πρέπει συνειδησιακά να το εισάγεις μέσα στη ζωή σου.
-Ο Γιάσπερς για παράδειγμα θεοποιεί το παράλογο και την ελπίδα. Το υπεράνθρωπο παράλογο κυριαρχεί και η ταπεινωμένη και ανίκανη ύπαρξη και σκέψη, ουσιαστικά ευρισκόμενες στον πάτο, δηλώνουν την υπεροχή τους.
*Η ύπαρξη ξεκινά από την ταπείνωση. Ο κόσμος ταπεινωμένος δεν μπορεί να εξηγήσει το παράλογο κι έτσι 'παράλογα' επιβεβαιώνει την ύπαρξη.
-Ο Σεστώφ προτάσσει το επιχείρημα πως μπροστά στο αδιέξοδο, το ίδιο το αδιέξοδο αποτελεί το δρόμο. Άρα βλέπει στο πρόσωπο του παραλόγου τον Θεό ή την Ελπίδα. Ίσως βέβαια, στο σημείο αυτό να γίνεται υπαινιγμός πως το μεγαλείο του Θεού κρύβεται στην πιθανή υπερ-λογική, υπερ-φαντασιακή μνησίκακη στάση του. Το παράλογο είναι έννοια αυτή καθ'αυτή. Όταν το εντοπίζεις βλέπεις μέσα του την ελπίδα να ξεπεράσεις το Θεό. Βέβαια στο σημείο αυτό προκαλούνται ερωτήματα. Να ξεπεράσεις τον Θεό ή την ανάγκη για Θεό ;
-Η υπαρξιακή σκέψη προϋποθέτει το παράλογο κάτι που άπτεται της ανθρώπινης διάστασης. Ο Σεστώφ όμως το παρουσιάζει σημαντικά και τα διαλύει. Τελικά το προσαρμόζει σε 'χρήσεις' το παράλογο δίνοντας άλλες όψεις. "Για τον Σεστώφ η λογική είναι μάταιη αλλά πίσω της υπάρχει κάτι. Για ένα παράλογο πνεύμα, η λογική είναι μάταιη και πίσω απ'αυτή δεν υπάρχει τίποτα."
-Η άρνηση της λογικής είναι μάταια λόγω της τάξης που έχει. Ίσως έχει δίκιο ο Καμί, αλλά αξίζει να ζήσεις το παράλογο, κι όχι απλά να το μελετάς. βλ. Κίρκεγκορ
-Η ανάγκη του ατόμου να αποσαφηνίζει οδηγεί στο να καταστρέφει τους 'όρους' και να σκοτώνει το παράλογο. Ο Σεστώφ με τον σκεπτικισμό του αναιρεί κάθε ορθολογιστή. Έτσι διαφαίνεται η ματαιότητα του λογικού και η κυριαρχία του παραλόγου.
**Το ζήτημα είναι όμως, στα πλαίσια της εμπειρίας τί γίνεται.
-Ο Κίρκεγκορ, χρησιμοποιεί το παράδοξο ως κριτήριο της πίστης. Εμπειρικά το παράλογο υπάρχει στη ζωή. Όμως είναι κάτι υπεραισθητό που συνιστά τον υπόλοιπο κόσμο. Ουσιαστικά το παράλογο ζει με το να αρνείται, και το αρνείται με το να ζει. Ο Θεός είναι επίσης αμείλικτος τιμωρός και μηδενιστικός. Ταπεινώνει τον πιστό που στο παράδοξο, βλέπει τη δύναμη και καλλιεργεί την ελπίδα του. Ο
-Ξεφεύγει από το παράλογο, αλλά δε γίνεται. Η λογική είναι μάταιη.
Στο σημείο αυτό, ο Καμί κάνει μια απίστευτη σκέψη, που θα μπορούσε να λειτουργήσει τόσο λογικά, στα πλαίσια του παραλόγου, και να ενσαρκώσει την φιλοσοφική αυτοκτονία: Η αντίφαση είναι προφανής. Ο συλλογισμός μεγαλειώδης. Η ζωή τροφοδοτείται με την ελπίδα από το αντίθετό της >Θάνατος. Η τρανότερη απόδειξη του παραλογισμού μέσα στην ίδια την ύπαρξη.
Απελπισία: + Θεός +Αμαρτία
Παράλογο: -Θεός +Αμαρτία
Πίστη: +Θεός -Αμαρτία
Ελπίδα: Θάνατος
***Κατά τον Κίρκεγκορ, η Απελπισία συνεπάγεται την ίδια τη Ζωή.
Γενικευτικά, η συλλογιστική πορεία πέρα από τη λογική φανερώνεται σε δύο ροές.
H φιλοσοφική αυτοκτονία
-Το συναίσθημα του παραλόγου είναι αιώνιο, πέρα από το παράλογο το ίδιο. Όλα (έργα και πνεύματα) παρά τις αντιθέσεις που μοιραία διαμορφώνουν τελειώνουν πάντα πανομοιότυπα.
-Το παράλογο κατά τον Καμί είναι το αποτέλεσμα που προκύπτει, όταν χαρακτηρίσεις τον έναν όρο μιας δυσανάλογης σύγκρισης. Ουσιαστικά εστιάζει στη διάσταση, ως το βασικό χαρακτηριστικό του παραλόγου. Κατά την ταπεινή μου γνώμη, όπως αναφέρθηκε και παλιότερα σε ανάρτηση στο Λεμόνι, το παράλογο είναι το αποτέλεσμα που προκύπτει όταν προσπαθείς να χαρακτηρίσεις ως οργανικό μέρος της καθημερινότητας, την χιουμοριστική όψη της. Το παράλογο είναι μια όψη της πλάσης.
-Η μόνη βεβαιότητα, είναι όπως υπογραμμίζεται, πως ο κόσμος και ο άνθρωπος, όταν έρχονται σε τριβή, γεννούν το παράλογο. Το παράλογο που είναι η μόνη αλήθεια άξια υπεράσπισης. Άμεσο απότοκο της αλήθειας αυτής είναι η αυτοκτονία.
-Ο υπερασπιστής της αλήθειας του παραλόγου είναι υποχρεωμένος να δεχτεί το παράλογο, μέσα στην ίδια του τη ζωή. Ή να προσπαθεί να ξεφύγει από αυτό. Οι συνέπειες όμως είναι προφανώς αναπόφευκτες. Για να ζήσεις με το παράλογο πρέπει συνειδησιακά να το εισάγεις μέσα στη ζωή σου.
-Ο Γιάσπερς για παράδειγμα θεοποιεί το παράλογο και την ελπίδα. Το υπεράνθρωπο παράλογο κυριαρχεί και η ταπεινωμένη και ανίκανη ύπαρξη και σκέψη, ουσιαστικά ευρισκόμενες στον πάτο, δηλώνουν την υπεροχή τους.
*Η ύπαρξη ξεκινά από την ταπείνωση. Ο κόσμος ταπεινωμένος δεν μπορεί να εξηγήσει το παράλογο κι έτσι 'παράλογα' επιβεβαιώνει την ύπαρξη.
-Ο Σεστώφ προτάσσει το επιχείρημα πως μπροστά στο αδιέξοδο, το ίδιο το αδιέξοδο αποτελεί το δρόμο. Άρα βλέπει στο πρόσωπο του παραλόγου τον Θεό ή την Ελπίδα. Ίσως βέβαια, στο σημείο αυτό να γίνεται υπαινιγμός πως το μεγαλείο του Θεού κρύβεται στην πιθανή υπερ-λογική, υπερ-φαντασιακή μνησίκακη στάση του. Το παράλογο είναι έννοια αυτή καθ'αυτή. Όταν το εντοπίζεις βλέπεις μέσα του την ελπίδα να ξεπεράσεις το Θεό. Βέβαια στο σημείο αυτό προκαλούνται ερωτήματα. Να ξεπεράσεις τον Θεό ή την ανάγκη για Θεό ;
-Η υπαρξιακή σκέψη προϋποθέτει το παράλογο κάτι που άπτεται της ανθρώπινης διάστασης. Ο Σεστώφ όμως το παρουσιάζει σημαντικά και τα διαλύει. Τελικά το προσαρμόζει σε 'χρήσεις' το παράλογο δίνοντας άλλες όψεις. "Για τον Σεστώφ η λογική είναι μάταιη αλλά πίσω της υπάρχει κάτι. Για ένα παράλογο πνεύμα, η λογική είναι μάταιη και πίσω απ'αυτή δεν υπάρχει τίποτα."
-Η άρνηση της λογικής είναι μάταια λόγω της τάξης που έχει. Ίσως έχει δίκιο ο Καμί, αλλά αξίζει να ζήσεις το παράλογο, κι όχι απλά να το μελετάς. βλ. Κίρκεγκορ
-Η ανάγκη του ατόμου να αποσαφηνίζει οδηγεί στο να καταστρέφει τους 'όρους' και να σκοτώνει το παράλογο. Ο Σεστώφ με τον σκεπτικισμό του αναιρεί κάθε ορθολογιστή. Έτσι διαφαίνεται η ματαιότητα του λογικού και η κυριαρχία του παραλόγου.
**Το ζήτημα είναι όμως, στα πλαίσια της εμπειρίας τί γίνεται.
-Ο Κίρκεγκορ, χρησιμοποιεί το παράδοξο ως κριτήριο της πίστης. Εμπειρικά το παράλογο υπάρχει στη ζωή. Όμως είναι κάτι υπεραισθητό που συνιστά τον υπόλοιπο κόσμο. Ουσιαστικά το παράλογο ζει με το να αρνείται, και το αρνείται με το να ζει. Ο Θεός είναι επίσης αμείλικτος τιμωρός και μηδενιστικός. Ταπεινώνει τον πιστό που στο παράδοξο, βλέπει τη δύναμη και καλλιεργεί την ελπίδα του. Ο
-Ξεφεύγει από το παράλογο, αλλά δε γίνεται. Η λογική είναι μάταιη.
Στο σημείο αυτό, ο Καμί κάνει μια απίστευτη σκέψη, που θα μπορούσε να λειτουργήσει τόσο λογικά, στα πλαίσια του παραλόγου, και να ενσαρκώσει την φιλοσοφική αυτοκτονία: Η αντίφαση είναι προφανής. Ο συλλογισμός μεγαλειώδης. Η ζωή τροφοδοτείται με την ελπίδα από το αντίθετό της >Θάνατος. Η τρανότερη απόδειξη του παραλογισμού μέσα στην ίδια την ύπαρξη.
Απελπισία: + Θεός +Αμαρτία
Παράλογο: -Θεός +Αμαρτία
Πίστη: +Θεός -Αμαρτία
Ελπίδα: Θάνατος
***Κατά τον Κίρκεγκορ, η Απελπισία συνεπάγεται την ίδια τη Ζωή.
Γενικευτικά, η συλλογιστική πορεία πέρα από τη λογική φανερώνεται σε δύο ροές.
- Ένας κόσμος χωρίς σημασία = > Μόνο και μόνο αυτό του δίνει την υπέρτατη σημασία
- Ένας κόσμος χωρίς διεύθυνση = > Μια υπέρτατη νομοτέλεια
****Μια νομοτέλεια ενεργητική (Μύθος του Σισύφου). Μια νομοτέλεια παθητική (Θρησκεία).
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου