O Σίσυφος υπήρξε ιδρυτής και βασιλιάς της αρχαίας Εφύρας, της πόλης που αργότερα έμεινε γνωστή ως Κόρινθος. Υπήρξε μια ενδιαφέρουσα μυθολογική φυσιογνωμία, πολύπαθη αλλά και πανέξυπνη. Μέσα από μια σειρά γεγονότων κατάφερε και νίκησε τον Άδη, όπου και εστάλη κατόπιν εισηγήσεως του Δία για ένα κακό που είχε προξενήσει. Προνοώντας άλλες δύο φορές κατάφερε να φύγει από τον Άδη όπου και κατέληξε για τελευταία φορά λαμβάνοντας την τιμωρία να ανεβάζει σε ένα βουνό έναν τεράστιο βράχο. Μόλις έφτανε στην κορυφή, ο βράχος κατρακυλούσε από την αντίθετη πλαγιά και τούμπαλιν, σε μια τιμωρία, που ο Σίσυφος βρισκόταν ες αεί. Ένα ξέσπασμα μίσους των Θεών, για τον άνθρωπο που κατάφερε και νίκησε το Θάνατο.
Αμέτρητα χρόνια αργότερα κάπου στο 1916 γεννιέται στη γαλλική αποικία τότε, την Αλγερία ένας μέγας διανοητής της Γαλλίας, της Ευρώπης και κατ΄επέκταση του πλανήτη. Ο Αλμπέρ Καμί. Ο νέος αυτός, εξελίσσεται σε έναν δημοσιογράφο, ηθοποιό, σκηνοθέτη, θεατράνθρωπο, διασκευαστή. Μένει για πάντα γνωστός στο ρου της ιστορίας ως συγγραφέας και φιλόσοφος, άσχετα αν απαρνήθηκε δημόσια τον τίτλο αυτό, παρόλο που στα κείμενά του φαίνεται το αντίθετο. Εντάσσεται στο ρεύμα των προοδευτικών κομουνιστικών ιδεών, όμως αποχωρεί αηδιασμένος από τη στασιμότητα των ιδεολογημάτων. Επηρεάζεται από τον Νίτσε, τον Κάφκα, τον Σαρτρ (με τον οποίο έρχεται αργότερα σε ρήξη), τον Κίρκεγκορ και άλλα μεγάλα μυαλά, της εποχής του. Τιτλοφορείται και τιμάται με Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1957 για την προσφορά του στην παγκόσμια σκέψη. Έργα του που ξεχωρίζουν είναι ο Ξένος, η Πανούκλα, η Πτώση, ο Καλιγούλας από θεατρικά έργα και το Καλοκαίρι από δοκίμια.
Σημείο τομής των ανωτέρω αποτελεί το αριστούργημα ίσως του Καμί. Πρόκειται για το έργο "Ο μύθος του Σισύφου: ένα δοκίμιο πάνω στο παράλογο". Εκδόθηκε το 1942 στη Γαλλία και αποτέλεσε ορόσημο της φιλοσοφικής σκέψης, που επηρέασε γενεές διανοητών και φιλοσόφων, δίνοντας μια νέα ανάσα στον τρόπο γραφής ενός δοκιμιακού κειμένου. Ο παράλογος θάνατος του Καμί, θα μπορούσε να αποτελέσει το κρεσέντο αυτού του βιβλίου, άσχετα αν δεν εμπεριέχεται στις 120 σελίδες του.
Παρακάτω θα γίνει μια απόπειρα προσέγγισης της σκέψης αυτής πάνω στο παράλογο, ενδεχομένως ερμηνείας από προσωπική σκοπιά, αλλά και μια σύνοψη, των βασικών ιδεολογημάτων του κειμένου.
Το παράλογο και η αυτοκτονία / Τα παράλογα τείχη
-Παρατίθεται αρχικά η ιδέα πως ο άνθρωπος επιλέγει να εισαχθεί στο μηχανισμό του χρόνου. Επιδιώκει να αφομοιωθεί από τον χρόνο και κατ'επέκταση να κυλήσει μαζί του. Το σώμα βέβαια, από την άλλη, καταλήγει να αντιστέκεται σθεναρά. Η μεγαλομανία του ανθρώπου τον ωθεί να θέλει να μεγαλώσει όσο είναι μικρός, και να μικρύνει όσο φτάνει στα γηρατειά. Ήδη εξαρχής, ένα δείγμα παραλογισμού. Της παράλογης φύσης του ανθρώπου που από την πρώτη κιόλας λειτουργία του (ζωή) διαμορφώνει εσωτερικές συγκρούσεις και κρίση ταυτότητας.
-Το όμορφο εκτιμάται από τον άνθρωπο, όμως η ομορφιά είναι απάνθρωπη και σκληρή. Προκαλεί φθόνο σε αυτόν που δεν την έχει, και πόνο σε αυτόν που την έχει και την χάνει. Μπορεί να εξάρει το συναίσθημα για εκδήλωση βίας όταν αντικριστεί από κάποιον που δεν μπορεί να διαχειριστεί το υπερβολικό. Παράδειγμα, στη θέα μιας όμορφης γυναίκας που όμοιά της δεν υπάρχει, ο δείνα μη δεχόμενος αυτό το γεγονός, θα καταστρέψει την ομορφιά αυτή, για να μην του φανερώνει το θείο σε κάτι κατά τ'άλλα ανθρώπινο.
-Ο θάνατος είναι μια εμπειρία που βιώνεται μέσω του θανάτου κάποιου άλλου. Κανείς ζωντανός οργανισμός δεν μπορεί να βιώσει πεπερασμένα την εμπειρία του θανάτου. Η επαφή με αυτή την κατάσταση μέσω τρίτων, αποδεικνύει το επόμενο βήμα προς το παράλογο, που είναι πρώτον ο φόβος για τον θάνατο, και δεύτερον το συναίσθημα της ματαιότητας για ζωή.
-Αν υπάρχει καθολική έννοια της Αλήθειας, πρόκειται για τη μεγαλύτερη ανθρώπινη αντίφαση. Αν όντως υπάρχει μία Αλήθεια και αυτή είναι μάλιστα και καθολική, τότε και στο αντίθετο της αλήθειας (ψεύδος), υπάρχει κι εκεί η Αλήθεια. Άρα εφόσον το αντίθετο της αλήθειας (ψεύδος), είναι αληθές, τότε αναιρείται η πρώτη αλήθεια και τούμπαλιν.
-Ασυνείδητα ο άνθρωπος προσεγγίζει τα πάντα ανθρωποκεντρικά. Μέσω αυτού του τρόπου προσπαθεί να κατακτήσει και τη γνώση για τον κόσμο. Ο αιώνιος πόθος του ανθρώπου είναι να ταυτιστεί καθολικά με τον κόσμο, αλλά και συνειδητά. Κάτι τέτοιο, μέσα στη διαδικασία της εξέλιξης δεν μπορεί να γίνει με τίποτα.
-Σύμφωνα με τη σκέψη πως η Ενότητα συνιστά την Αλήθεια, και το αντίστροφο, αναιρείται εκ βάσεως η πεποίθηση της ύπαρξης Θεού. Γιατί, αν ο Θεός είναι Ένα Απόλυτο Ον, τότε το "Ένα", αντιβαίνει στην Ενότητα και συνεπαγωγικά στην Αλήθεια.
-Ο θνητός συμβιβάζεται με το καιρό, στην ιδέα πως είναι ατελής. Κάτι τέτοιο σημαίνει πως δεν μπορεί όντας ατελής να κυνηγήσει την απόλυτη Αλήθεια. Είναι ήδη από πρώτη ανάλυση μια αντίφαση το γεγονός πως κάτι ατελές θέλει να επιδιώξει να γνωρίσει κάτι τέλειο και απόλυτο. Με τον τρόπο αυτόν, πεθαίνει και η Ελπίδα.
-Η Ελπίδα πρέπει να οδηγείται στο θάνατο κάθε φορά. Κι αυτό γιατί αυτά που κάνουμε δεν αντικατοπτρίζουν σε καμία περίπτωση αυτά που σκεφτόμαστε να κάνουμε. Η ελπίδα πως όλα θα πάνε καλά, κι όλα πάνε βάσει σχεδίου, επαναπαύει τον άνθρωπο και τον βυθίζει στην αδράνεια.
-Η δεύτερη μεγάλη πλάνη του ανθρώπινου είδους, μετά την αέναη αναζήτηση της αλήθειας, είναι το γεγονός πως θεωρεί πως γνωρίζει τον εαυτό του. Ο εαυτός κάθε θνητού έχει πολλές όψεις. Είναι ασυνεχής, κάτι που επίσης αντιβαίνει στην Ενότητα, άρα στην Αλήθεια.
-Η σιγουριά στον άνθρωπο εκδηλώνεται με προτάσεις καταφατικές κρίσεως. Κατά κύριο λόγο, για να είμαστε ακριβολόγοι. Μέσα στο πλαίσιο της παραπάνω σκέψης, πέρα από όσα ο άνθρωπος μπορεί να λέει με σιγουριά, στη βάση των πραγμάτων, μόνο ενάμιση πράγμα γνωρίζει ο καθένας σίγουρα. Την άγνοιά του και το θάνατο (το 0,5 αντιστοιχεί φυσικά στον θάνατο, καθώς όπως αναφέρθηκε παραπάνω δεν είναι εμπειρία αλλά εμπειρία-μέσω-τρίτων)
Συνοψίζοντας το κεφάλαιο και το πρώτο μέρος της προσπάθειας αυτής:
Ο άνθρωπος ακολουθεί την εξής απλή νοητική πορεία: Θέληση για γνώση > Απογοήτευση > Ανούσια λογική και άναρχη (δομικά και χρονικά) > Παράλογος κόσμος χωρίς στόχο/νόημα > Δέσμιος/Παράλογος άνθρωπος. Ίσως όλη η υπόθεση να κρύβεται στα παραδείγματα που παραθέτει ο Καμί με προσεγγίσεις άλλων φιλοσόφων. Αυτό που επέλεγα ως κυριότερο ανήκει στον Κίρκεγκορ. Στον Δανό αυτόν φιλόσοφο καταλογίζεται θετικά το γεγονός, πως μελέτησε το παράλογο, σε έναν παράλογο κόσμο, με παράλογα μέσα, όμως τελικά Ζει το παράλογο.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου