ΣΤΟΠ

Πολλές φορές εκπλήσσεσαι από το πόσο εσφαλμένη εντύπωση έχεις διαμορφώσει για ένα άτομο. Πέφτεις από τα σύννεφα τελικά, όταν ενώ το θεωρούσες πραγματικά έναν κοινό νου, που βλέπει σήριαλ και τρέφεται με τα προϊόντα της τηλεόρασης, συζητάς μαζί του και διαπιστώνεις πως μπορεί να αρθρώσει λόγο, να σχολιάσει καταστάσεις με ορθή κρίση και γενικότερα να σταθεί μέσω του λόγου σε μια κουβέντα. Προσωρινά, κάτι τέτοιο είναι μια στιγμή λάμψης για εσένα που υποτιμάς τόσο εύκολα τους γύρω σου, όμως τα φαινόμενα απατούν. Και μέσα στο πλαίσιο των φυσικών φαινομένων είναι προφανώς και οι διάττοντες αστέρες.

Φτάνει λοιπόν η στιγμή να ελέγξεις την ηθική αυτού του ανθρώπου. Μάλλον, ας ξεκινήσουμε από τη βάση πως ο ηθικός και ο ανήθικος δεν εμπεριέχουν αξιολογικές διαφορές αλλά είναι χαρακτηρισμοί ξεκάθαροι και κυριολεκτικοί. Ηθικός χαρακτηρίζεται αυτός που συμμορφώνεται με το παραδεδεγμένο σύστημα ηθικής μιας κοινωνίας. Ανήθικος είναι αυτός που αποκλίνει από αυτό. Το να κολλήσουμε ταμπέλες "καλού" και "κακού" είναι ανόητο, δεδομένου πως ακόμα κι ένας ανήθικος άνθρωπος, έχει συναισθήματα αγαθά, και αρετές τουλάχιστον προς αυτούς που διάκειται φιλικά. Επανερχόμενοι λοιπόν, στην πρώτη περίοδο, ελέγχεις την ηθική ενός ατόμου για το οποίο έχεις θετικά δείγματα αλλά αμφιβολίες λόγω του ενστίκτου σου.

Αυτό ίσως, προσωπικά πάντα μιλώντας, να είναι το μεγαλύτερο τεστ για να διαπιστώσεις τελικά την ποιότητα κάποιου. Ας εξετάσουμε τις περιπτώσεις. Πρώτη περίπτωση αποτελεί αυτή, στην οποία το άτομο είναι ηθικό, και συμπεριφέρεται ηθικά, κάτι που βγαίνει πηγαία από μέσα του. Στην προκειμένη περίπτωση, μιλούμε για έναν οργανισμό ο οποίος στέκεται σταθερά στα δυο του πόδια και εμπιστεύεται ξεκάθαρα τον εαυτό του και την πίστη του (όχι αμιγώς θρησκευτική), για να προχωράει στη ζωή του. Θετική γεύση αφήνει στο στόμα μια τέτοια στάση ζωής γιατί απαιτεί σθένος και πάνω απ'όλα καταπάτηση του υπέρμετρου, πέρα από τα μέτρα, ανθρώπινου εγωισμού.

Στη δεύτερη περίπτωση θα παρουσιαστεί ο τύπος αυτός που είναι μεν άτομο αμφισβητούμενης ποιότητας κατά τα φαινόμενα, είναι δε όμως και ταγμένος στην επιλογή του. Πρόκειται επομένως για τον ανήθικο, ο οποίος συνειδητά προβαίνει σε ανήθικες πράξεις λόγω του ότι τα κίνητρά του είναι πάντα κάτω από το τραπέζι και οι επιδιώξεις του είναι τέτοιες οι οποίος στόχο έχουν να υποσκάπτουν πάντα το έργο κάποιου άλλου. Αυτό που σίγουρα καταλογίζουμε σε αυτόν τον τύπο, είναι το γεγονός πως τρέφει κακία μέσα του. Αντιθέτως όμως οφείλουμε να αναγνωρίσουμε πως κάνει αυτό που του αρέσει και δεν ντρέπεται τόσο να το δηλώνει όσο και εφόσον ερωτηθεί να το παραδεχτεί. Είναι ένας επίσημα δηλωμένος ανήθικος άνθρωπος.

Περνάμε στην τρίτη θέση, την οποία καταλαμβάνει ο χαζός, αφελής, αγαθός ίσως και αλλοπρόσαλλος της υπόθεσης. Είναι αυτός που θέλει να περνιέται για ανήθικος όμως δεν έχει το σθένος να διαπράξει κάτι τέτοιο, και τελικά καταλήγει να είναι ένας μέγας ηθικολόγος, περισσότερο κι από αυτόν που ανήκει στην πρώτη κατηγορία [+ηθικός/+ηθικός]. Θα τον χαρακτηρίζαμε ως μη επαρκή για κάτι τέτοιο, και προφανώς κάτι τέτοιο δηλώνει μια παθογένεια και μια εμμονή στη λεζάντα (η λεζάντα, η οποία δεν είναι κάτι απαραίτητα κακό, αρκεί να ξέρει κανείς να την χειριστεί στα πλαίσια της καθημερινής ηθοποιίας) 

Και φτάνουμε μετά από μια -ίσως- μεγάλη παρέκβαση στην ταμπακιέρα. Τέταρτος τύπος είναι ο άνθρωπος ο οποίος μοχθεί να πλάσει μια εικόνα η οποία θα είναι ένα ηθικό ολόγραμμα του εντελώς ανήθικου εαυτού του. Ίσως η σκοπιμότητα και η χρησιμοθηρία της εποχής μας να μην απέρριπτε κατ'ευθείαν τη στάση αυτή. Και η αλήθεια είναι πως πολλοί, πίσω από ένα ηθικό χαμόγελο, και ένα image θετικό, κάνουν τα μεγαλύτερα ανοσιουργήματα. Ωφελιμισμός, Μακιαβέλι ; Ενδεχομένως. Τουλάχιστον όσοι ενδύονται αυτόν τον τέταρτο τύπο, να είναι άνθρωποι που κοιτούν ψηλά. Εκεί που η βάρκα παίρνει νερά, είναι η περίπτωση αυτών που προσπαθούν να φανούν ηθικοί, ενώ είναι εντελώς ανήθικοι, και πλαστά μάλιστα, κατακρίνουν την ανηθικότητα ορισμένων. Υποκριτές τουλάχιστον θα τους χαρακτηρίζαμε, όμως υπάρχει καλύτερη λέξη γι'αυτούς. Οι άνθρωποι αυτοί ονομάζονται "λίγοι". 

Ονομάζεται "λίγος", αυτός που δεν μπορεί να γίνει "πολύς". Αυτός που πάντα θα καλείται από τους γύρω του ως κουτοπόνηρος, ψευτόμαγκας, φθηνός και έυκολος. Και εννοείται όλα αυτά και στο θηλυκό γένος.

ΥΓ. ΣΤΟΠ ΕΠΙΤΕΛΟΥΣ