Το βιβλίο. Το έντυπο. Το χαρτί. Διαφορετικές δηλώσεις για το μέσο που απεικονίζει, διηγείται, αφηγείται, σημαίνει. Ανασκοπήσεις περί περγαμηνών, ειληταρίων, κωδίκων, Κινέζων και λοιπών termini technici (δεν το κλίνω) είναι ανώφελες. Οι δηλώσεις έστω των στοιχείων αυτών που σηματοδοτούν την πορεία της γραφής και της ανάγνωσης ως μια παραγωγική, δούναι και λαβείν διαδικασίας κινητοποιούν τον αναγνώστη αν θέλει να μάθει κάτι παραπάνω, να ερευνήσει την κοντινότερή του βιβλιοθήκη ή τη μηχανή αναζήτησης που προτιμά στο διαδίκτυο.
Αφορμή της σημερινής έκθεσης ιδεών, αποτελεί η πρώτη μου επιτυχία σε διαδικτυακό διαγωνισμό-κλήρωση. Ξέρετε, αυτούς που ο εκδοτικός οίκος χρησιμοποιεί για να προμοτάρει μια νέα του έκδοση. Η διαδικασία έχει ως εξής: Ο αναγνωστικός όχλος πατάει την ένδειξη 'Μου αρέσει' σε γνωστή σελίδα κοινωνικής δικτύωσης. Έτσι, παρακολουθεί τις δημοσιεύσεις του φορέα. Ο φορέας εκδίδει νέα συλλογή ή μια νέα έκδοση έστω. Κοινοποιεί την είδηση και παράλληλα εξαγγέλλει διαγωνισμό. Συνήθως θέτει μια ερώτηση που ο όχλος πρέπει να απαντήσει κάτω από τη δημοσίευση. Η σωστή απάντηση δίδεται και έτσι όλοι οι υπόλοιποι την αντιγράφουν με παραλλαγμένα λόγια. Έτσι, απαντώντας σωστά μπαίνουν στην κλήρωση. Μετά από κάποιες μέρες ανακοινώνεται ο νικητές ή οι νικητές και παραλαμβάνουν το έπαθλο από τον οικείο φορέα.
Σε μια τέτοια διαδικασία κέρδισα και εγώ. Ο ίμερος που μου δημιουργήθηκε για τον Ίψεν, πληρώθηκε από κάποια ανώτερη δύναμη. Δεν μπορεί να εξηγηθεί αλλιώς το γεγονός πως ανακαλύπτοντας τον Νορβηγό δραματουργό έπεσα με τα μούτρα να τον περαιώνω αναγνωστικά, έχοντας μάλιστα τόσο μεγάλο πόθο για το έργο του, που ορκίστηκα στον εαυτό μου πως θα πήγαινα μέχρι και θέατρο να δω παράστασή του, παρά το γεγονός πως νιώθω εξαιρετικά αμήχανα και άβολα στα θέατρα για προσωπικούς λόγους. Λόγοι που έχουν να κάνουν ξεκάθαρα με τη μικρή ανοχή μου στο γεγονός πως αυτό που διαδραματίζεται ενώπιον μου είναι πλαστό. Έτσι στην αναγγελία του εκδοτικού οίκου πως θα εκδώσει τα Άπαντά του, και παράλληλα προκηρύσσει διαγωνισμό με έπαθλο ένα τμήμα αυτών δήλωσα συμμετοχή απαντώντας ποιος ήταν ο εισηγητής του Ίψεν στην Ελλάδα. Τη στιγμή που δήλωσα συμμετοχή ένιωσα τη βαθιά σιγουριά πως θα κερδίσω, κάτι που ίσως να σημαίνει κάτι γι'αυτούς που δηλώνουν συχνά συμμετοχή σε τέτοιου είδους διαγωνισμούς. Βέβαια η σιγουριά αυτή πληρώθηκε, το γεγονός όμως αυτό αποτελεί άλλη συζήτηση, την οποία και θα ήθελα να παραθέσω σε κείμενο κάποια άλλη φορά.
Φεύγοντας από το σπίτι σήμερα το πρωί για να πάω στο εν λόγω βιβλιοπωλείο, έκανα έναν έλεγχο στην τσέπη, για να δω τι περιέχει. Επικίνδυνα πράγματα, μιας και ο καγχασμός μου με ξεπερνά κάθε φορά που δε βρίσκω τίποτα. Συνηθισμένα τα βουνά στα χιόνια, βρήκα 2 ευρώ και κάτι και αποφάσισα προτού πάρω το τρένο για κέντρο, να ελέγξω ποιες εκδόσεις του συγκεκριμένου βιβλιοπωλείου βρίσκονταν σε προσφορά. Εξευτελιστική προσφορά, για να είμαι πιο ακριβής. Φυσικά πολλή σαβούρα καταλήγει στο δίευρω και το τρίευρω, μέσα όμως σε αυτά βρίσκεις ενίοτε και καλά πράγματα τα οποία ο αναγνωστικός όχλος έφτυσε και έκρινε ως 'μη αξιόλογα' και ο φόβος της πολτοποίησης ώθησε τους εκδότες να τα σκοτώσουν σε τιμές που δεν τιμούν ούτε τον συγγραφέα, ούτε κυρίως τον εκδότη που προ κρίσεως, προ φτυσίματος κλπ κοστολογούσε το βιβλίο 500% πάνω. Πίσω στο θέμα μας, έφυγα από το τσαρδί μου, με μεγάλη χαρά μιας και βρήκα ένα βιβλίο που με ενδιέφερε. Αρχική τιμή 2 ευρώ. Νέα τιμή 1,80 ευρώ. Τελικά φτάνοντας στο βιβλιοπωλείο έμαθα πως έφτασε στα 1 και 40. Με τέτοια καθοδική τάση, είμαι πολύ αισιόδοξος πως κάποια στιγμή θα μου το χαρίσουν. Εν τέλει για να μη μακρηγορώ το βιβλίο δε βρέθηκε κι έτσι η αρχική μου χαρά μετατράπηκε σε απογοήτευση. Παρά ταύτα έλαβα στα χέρια το δώρο μου και έφυγα περιχαρής.
Προ ολίγων ημερών, πέρασα από ένα άλλο βιβλιοπωλείο στην ίδια ευρύτερη περιοχή του κέντρου της Αθήνας και ήλεγξα τα κουτιά με τα βιβλία εις προσφοράν. Ταμπελάκια 0,50-1 ευρώ, 2-3 ευρώ. Σαν τη λαϊκή ένα πράγμα. Και μέσα πλήθος βιβλίων έκδοσης δεκαετίας του '90. Βιβλία που επίσης δεν έχαιραν εκτίμησεως του αναγνωστικού όχλου και τέθηκαν σε κοψοχρονιάτικο εκτελεστικό απόσπασμα. Εκεί πήγα μπας και ξεχαρμανιάσω με τα 2 ευρώ που με έτρωγαν στην τσέπη. Μετά από μια μεγάλη περίοδο διαλογής κατέληξα σε δύο. Το δίλημμα μεγάλο και επέλεξα ενστικτωδώς αυτό που ήταν στο δεξί χέρι. Δε θέλω αναγνώστη να κρίνεις κάτι για το δεξί. Ακόμα και ο Πυθαγόρας προκρίνει τη δεξιά πλευρά του σώματος ως την πιο λογική (π.χ. δει τον δεξιον υποδείσθαι πρότερον).
Το ταξίδι της επιστροφής με βρήκε στο τρένο να ελέγχω τα νέα χαρτιά που αγόρασα και μου προσφέρθηκαν. Ένιωσα μια πληρότητα για το ταξίδι που έκανα ως το ηδύ από ζέστη κέντρο της πόλης μου. Δεν ίδρωσα, δεν πόνεσαν τα πόδια μου ως συνήθως από τη βιασύνη και τη ζέση μου να φτάνω πάντα στην ώρα μου.Έκανα μια εποικοδομητική βόλτα η οποία θα πραγματωθεί πλήρως όταν διαβάσω τα νέα αποκτήματα. Και εδώ προκύπτει η σκέψη της ημέρας.
Το χαρτί κουβαλά πάνω κάτι οικουμενικό. Κάτι εναρμονισμένο με την φύση, μιας και από αυτήν προέρχεται. Είναι κάτι πρόστυχο και προκλητικό. Κάτι που σε κάνει να επιτελείς πράγματα τα οποία δε θες. Σκέψεις, αναμνήσεις, ακόμα και την ίδια τη γραφή. Σε μια στιγμή απέραντης πλήξης, ένα χαρτί και ένα μολύβι εκεί κοντά θα σε ερεθίσουν έστω να κάνεις ακανόνιστες γραμμές, να γράψεις το όνομά σου, να βάλεις την υπογραφή σου. Οξύμωρη εικόνα, η πλήξη, η γραφή... Η βόλτα μου σήμερα με έκανε να αναθεωρήσω κάποιες βλέψεις μου. Κάποιες κοσμοθεωρίες που βασίζονται στη συσσώρευση χρημάτων για ένα καλύτερο αμάξι. Ή για τη συλλογή πακέτων άψυχων χαρτιών με σκοπό ένα δεκαήμερο σε έναν καλοκαιρινό προορισμό. Καθεμιά κίνηση συνιστά μια γραμμική πορεία με έναν αντικειμενικό σκοπό. Αν ο σκοπός νοσεί, η ζωή νοσεί.
Καλοκαίρι ήρθε. Ο αναγνωστικός όχλος θα προμηθευτεί ένα βιβλίο. Η τάση της εποχής είναι η ροζ λογοτεχνία. Ας είναι. Όσο και αν μας θλίβει αυτό, εμάς που θέλουμε να ξεχωρίζουμε από τον αναγνωστικό όχλο και αυτάρεσκα βαυκαλιζόμαστε κάτι τέτοιο, είναι μια κίνηση ελπίδας. Αγοράζεις ένα βιβλίο. Στερείσαι κάτι από το εισόδημά σου, το οποίο θα το μετουσίωνες ενδεχομένως σε κάτι ανούσιο, ανώφελο. Ας είναι. Ακόμα και η χειρότερη λογοτεχνία έχει κάτι να προσδώσει. Έστω μια καλύτερη ορθογραφία. Δεν πάει χαμένη, ακόμα κι αν είναι το τελευταίο άρλεκιν. Κάποιος αφιέρωσε χρόνο να το γράψει, κάποιος αφιέρωσε χρόνο να το διαβάσει. Κάποιος κερδίζει, κάποιος χάνει. Ή για να είμαι πιο ακριβής, κάτι κερδίζεται, κάτι χάνεται. Ας χάνεται ο χρόνος... Το μόνο μετρήσιμο μέγεθος που δεν μπορεί να δαγκώσει κανείς και δεν μπορεί per se να δαγκώσει κανέναν.
Αφορμή της σημερινής έκθεσης ιδεών, αποτελεί η πρώτη μου επιτυχία σε διαδικτυακό διαγωνισμό-κλήρωση. Ξέρετε, αυτούς που ο εκδοτικός οίκος χρησιμοποιεί για να προμοτάρει μια νέα του έκδοση. Η διαδικασία έχει ως εξής: Ο αναγνωστικός όχλος πατάει την ένδειξη 'Μου αρέσει' σε γνωστή σελίδα κοινωνικής δικτύωσης. Έτσι, παρακολουθεί τις δημοσιεύσεις του φορέα. Ο φορέας εκδίδει νέα συλλογή ή μια νέα έκδοση έστω. Κοινοποιεί την είδηση και παράλληλα εξαγγέλλει διαγωνισμό. Συνήθως θέτει μια ερώτηση που ο όχλος πρέπει να απαντήσει κάτω από τη δημοσίευση. Η σωστή απάντηση δίδεται και έτσι όλοι οι υπόλοιποι την αντιγράφουν με παραλλαγμένα λόγια. Έτσι, απαντώντας σωστά μπαίνουν στην κλήρωση. Μετά από κάποιες μέρες ανακοινώνεται ο νικητές ή οι νικητές και παραλαμβάνουν το έπαθλο από τον οικείο φορέα.
Σε μια τέτοια διαδικασία κέρδισα και εγώ. Ο ίμερος που μου δημιουργήθηκε για τον Ίψεν, πληρώθηκε από κάποια ανώτερη δύναμη. Δεν μπορεί να εξηγηθεί αλλιώς το γεγονός πως ανακαλύπτοντας τον Νορβηγό δραματουργό έπεσα με τα μούτρα να τον περαιώνω αναγνωστικά, έχοντας μάλιστα τόσο μεγάλο πόθο για το έργο του, που ορκίστηκα στον εαυτό μου πως θα πήγαινα μέχρι και θέατρο να δω παράστασή του, παρά το γεγονός πως νιώθω εξαιρετικά αμήχανα και άβολα στα θέατρα για προσωπικούς λόγους. Λόγοι που έχουν να κάνουν ξεκάθαρα με τη μικρή ανοχή μου στο γεγονός πως αυτό που διαδραματίζεται ενώπιον μου είναι πλαστό. Έτσι στην αναγγελία του εκδοτικού οίκου πως θα εκδώσει τα Άπαντά του, και παράλληλα προκηρύσσει διαγωνισμό με έπαθλο ένα τμήμα αυτών δήλωσα συμμετοχή απαντώντας ποιος ήταν ο εισηγητής του Ίψεν στην Ελλάδα. Τη στιγμή που δήλωσα συμμετοχή ένιωσα τη βαθιά σιγουριά πως θα κερδίσω, κάτι που ίσως να σημαίνει κάτι γι'αυτούς που δηλώνουν συχνά συμμετοχή σε τέτοιου είδους διαγωνισμούς. Βέβαια η σιγουριά αυτή πληρώθηκε, το γεγονός όμως αυτό αποτελεί άλλη συζήτηση, την οποία και θα ήθελα να παραθέσω σε κείμενο κάποια άλλη φορά.
Φεύγοντας από το σπίτι σήμερα το πρωί για να πάω στο εν λόγω βιβλιοπωλείο, έκανα έναν έλεγχο στην τσέπη, για να δω τι περιέχει. Επικίνδυνα πράγματα, μιας και ο καγχασμός μου με ξεπερνά κάθε φορά που δε βρίσκω τίποτα. Συνηθισμένα τα βουνά στα χιόνια, βρήκα 2 ευρώ και κάτι και αποφάσισα προτού πάρω το τρένο για κέντρο, να ελέγξω ποιες εκδόσεις του συγκεκριμένου βιβλιοπωλείου βρίσκονταν σε προσφορά. Εξευτελιστική προσφορά, για να είμαι πιο ακριβής. Φυσικά πολλή σαβούρα καταλήγει στο δίευρω και το τρίευρω, μέσα όμως σε αυτά βρίσκεις ενίοτε και καλά πράγματα τα οποία ο αναγνωστικός όχλος έφτυσε και έκρινε ως 'μη αξιόλογα' και ο φόβος της πολτοποίησης ώθησε τους εκδότες να τα σκοτώσουν σε τιμές που δεν τιμούν ούτε τον συγγραφέα, ούτε κυρίως τον εκδότη που προ κρίσεως, προ φτυσίματος κλπ κοστολογούσε το βιβλίο 500% πάνω. Πίσω στο θέμα μας, έφυγα από το τσαρδί μου, με μεγάλη χαρά μιας και βρήκα ένα βιβλίο που με ενδιέφερε. Αρχική τιμή 2 ευρώ. Νέα τιμή 1,80 ευρώ. Τελικά φτάνοντας στο βιβλιοπωλείο έμαθα πως έφτασε στα 1 και 40. Με τέτοια καθοδική τάση, είμαι πολύ αισιόδοξος πως κάποια στιγμή θα μου το χαρίσουν. Εν τέλει για να μη μακρηγορώ το βιβλίο δε βρέθηκε κι έτσι η αρχική μου χαρά μετατράπηκε σε απογοήτευση. Παρά ταύτα έλαβα στα χέρια το δώρο μου και έφυγα περιχαρής.
Προ ολίγων ημερών, πέρασα από ένα άλλο βιβλιοπωλείο στην ίδια ευρύτερη περιοχή του κέντρου της Αθήνας και ήλεγξα τα κουτιά με τα βιβλία εις προσφοράν. Ταμπελάκια 0,50-1 ευρώ, 2-3 ευρώ. Σαν τη λαϊκή ένα πράγμα. Και μέσα πλήθος βιβλίων έκδοσης δεκαετίας του '90. Βιβλία που επίσης δεν έχαιραν εκτίμησεως του αναγνωστικού όχλου και τέθηκαν σε κοψοχρονιάτικο εκτελεστικό απόσπασμα. Εκεί πήγα μπας και ξεχαρμανιάσω με τα 2 ευρώ που με έτρωγαν στην τσέπη. Μετά από μια μεγάλη περίοδο διαλογής κατέληξα σε δύο. Το δίλημμα μεγάλο και επέλεξα ενστικτωδώς αυτό που ήταν στο δεξί χέρι. Δε θέλω αναγνώστη να κρίνεις κάτι για το δεξί. Ακόμα και ο Πυθαγόρας προκρίνει τη δεξιά πλευρά του σώματος ως την πιο λογική (π.χ. δει τον δεξιον υποδείσθαι πρότερον).
Το ταξίδι της επιστροφής με βρήκε στο τρένο να ελέγχω τα νέα χαρτιά που αγόρασα και μου προσφέρθηκαν. Ένιωσα μια πληρότητα για το ταξίδι που έκανα ως το ηδύ από ζέστη κέντρο της πόλης μου. Δεν ίδρωσα, δεν πόνεσαν τα πόδια μου ως συνήθως από τη βιασύνη και τη ζέση μου να φτάνω πάντα στην ώρα μου.Έκανα μια εποικοδομητική βόλτα η οποία θα πραγματωθεί πλήρως όταν διαβάσω τα νέα αποκτήματα. Και εδώ προκύπτει η σκέψη της ημέρας.
Το χαρτί κουβαλά πάνω κάτι οικουμενικό. Κάτι εναρμονισμένο με την φύση, μιας και από αυτήν προέρχεται. Είναι κάτι πρόστυχο και προκλητικό. Κάτι που σε κάνει να επιτελείς πράγματα τα οποία δε θες. Σκέψεις, αναμνήσεις, ακόμα και την ίδια τη γραφή. Σε μια στιγμή απέραντης πλήξης, ένα χαρτί και ένα μολύβι εκεί κοντά θα σε ερεθίσουν έστω να κάνεις ακανόνιστες γραμμές, να γράψεις το όνομά σου, να βάλεις την υπογραφή σου. Οξύμωρη εικόνα, η πλήξη, η γραφή... Η βόλτα μου σήμερα με έκανε να αναθεωρήσω κάποιες βλέψεις μου. Κάποιες κοσμοθεωρίες που βασίζονται στη συσσώρευση χρημάτων για ένα καλύτερο αμάξι. Ή για τη συλλογή πακέτων άψυχων χαρτιών με σκοπό ένα δεκαήμερο σε έναν καλοκαιρινό προορισμό. Καθεμιά κίνηση συνιστά μια γραμμική πορεία με έναν αντικειμενικό σκοπό. Αν ο σκοπός νοσεί, η ζωή νοσεί.
Καλοκαίρι ήρθε. Ο αναγνωστικός όχλος θα προμηθευτεί ένα βιβλίο. Η τάση της εποχής είναι η ροζ λογοτεχνία. Ας είναι. Όσο και αν μας θλίβει αυτό, εμάς που θέλουμε να ξεχωρίζουμε από τον αναγνωστικό όχλο και αυτάρεσκα βαυκαλιζόμαστε κάτι τέτοιο, είναι μια κίνηση ελπίδας. Αγοράζεις ένα βιβλίο. Στερείσαι κάτι από το εισόδημά σου, το οποίο θα το μετουσίωνες ενδεχομένως σε κάτι ανούσιο, ανώφελο. Ας είναι. Ακόμα και η χειρότερη λογοτεχνία έχει κάτι να προσδώσει. Έστω μια καλύτερη ορθογραφία. Δεν πάει χαμένη, ακόμα κι αν είναι το τελευταίο άρλεκιν. Κάποιος αφιέρωσε χρόνο να το γράψει, κάποιος αφιέρωσε χρόνο να το διαβάσει. Κάποιος κερδίζει, κάποιος χάνει. Ή για να είμαι πιο ακριβής, κάτι κερδίζεται, κάτι χάνεται. Ας χάνεται ο χρόνος... Το μόνο μετρήσιμο μέγεθος που δεν μπορεί να δαγκώσει κανείς και δεν μπορεί per se να δαγκώσει κανέναν.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου